Kripto para piyasalarında, özellikle Merkeziyetsiz Finans (DeFi) ekosisteminde pasif gelir elde etmek isteyenlerin en sık karşılaştığı risklerin başında Kalıcı Olmayan Kayıp (Impermanent Loss) gelir. Otomatik Piyasa Yapıcı modellerinde likidite sağlayıcılarını doğrudan etkileyen bu kavramı, teknik detayları ve işleyiş mekanizmasıyla inceleyelim.

Kalıcı Olmayan Kayıp Nasıl Oluşur?

Kalıcı olmayan kayıp; bir likidite havuzuna varlık ekledikten sonra, bu varlıkların fiyat oranının havuz dışındaki spot piyasaya göre değişmesiyle meydana gelir. Fiyat değişimi ne kadar büyük olursa, karşı karşıya kalınan kayıp da o kadar artar.

Süreç temel olarak şu şekilde işler:

Havuz Dengesi: Likidite havuzları genellikle sabit ürün formüllerini kullanır. Havuza iki farklı varlık (örneğin ETH ve USDT) başlangıçta eşit toplam değerde olacak şekilde eklenir.

Dış Piyasa Arbitrajı: Havuz dışındaki spot borsalarda ETH fiyatı yükseldiğinde, havuzdaki fiyat geride kalır. Arbitraj botları bu fiyat farkını fark ederek havuzdan ucuz ETH satın alır ve karşılığında USDT bırakır.

Oran Değişimi: Bu işlem, havuzdaki ETH miktarının azalmasına ve USDT miktarının artmasına neden olur. Havuzdaki toplam değer artsa da, varlıkların havuz içerisindeki dağılımı değişmiştir.

Neden "Kalıcı Olmayan" (Impermanent) Denir?

Bu kaybın "kalıcı olmayan" olarak adlandırılmasının sebebi, potansiyel bir geri dönüş ihtimalidir. Eğer havuzdaki varlıkların fiyat oranı, likiditeyi havuza eklediğiniz ilk anki oranına geri dönerse, bu kayıp tamamen ortadan kalkar.

Ancak, varlıklarınızı bu fiyat dengesi kurulmadan önce havuzdan çekerseniz, kayıp realize olur ve kalıcı (permanent) bir zarara dönüşür. Dolayısıyla, sadece cüzdanda tutma (HODL) stratejisine kıyasla daha az kâr elde edilmiş veya zarar edilmiş olur.